Đề bài: Giải thích câu tục ngữ: Ăn có chừng, chơi có mực

Bài làm

Kho tàng ca dao tục ngữ như một túi khôn để đời cho chúng ta những bài học sâu sắc và ý nghĩa trong cuộc sống. Với câu tục ngữ “Ăn có chừng, nói có mực”cũng vậy.

Như chúng ta đã nói trong nhiều bài ca dao thì “ăn” và “chơi” là hai vấn đề trong nhu cầu hưởng thụ của mỗi con người. Trong đó “ăn” là nhu cầu đáp ứng về thể xác mà “chơi” là hoạt động đáp ứng về tinh thần, nhằm vui chơi giải trí. Xét trong mối quan hệ tương quan thì ăn có mối quan hệ mật thiết đến chính bản thân nhiều hơn còn chơi là trong mối tương quan với người khác. “Ăn có chừng” tức là ăn uống có chừng mực nhất định, có giới hạn và “Chơi có mực” cúng tương tự như vậy. Ý nghĩa của câu tục ngữ này là nhằm nó về hoạt động có chừng mực, sự cân bằng giữa các hoạt động trong cuộc sống.

giai thich cau tuc ngu an co chung choi co muc - Giải thích câu tục ngữ: Ăn có chừng, chơi có mực
Giải thích câu tục ngữ: “Ăn có chừng, chơi có mực”.

Trong cuộc sống cái nào vừa đủ cũng tốt hơn là thừa hoặc thiếu. Chúng ta cần phải biết điều tiết, tiết chế tất cả những nhu cầu, ham muốn của bản thân bởi cái gì thái quá cũng không tốt đẹp. Đơn cử như khi chúng ta ăn uống hằng ngày thì chỉ cần no vừa đủ, không nên để đói hay ăn cố cho hết. Nhất là khi chúng ta làm khách, hay có mặt ở nơi đông người thì phong thái, cách ăn uống càng phải chú trọng. Chúng ta chắc hẳn đều đã được ông bà, cha mẹ dặn dò rằng phải  “Ăn trông nồi ngồi trông hướng” rồi. Khi ăn uống phải có chừng mực, có sự quan sát, lưu tâm đến những người xung quanh, không nên ăn hùng hục, “Ăn như rồng leo”. Khi ăn uống có người già hay trẻ con thì cũng phải lưu ý kính trên nhường dưới, mời mọi người trước khi ăn, không nên cười đùa, để bát đũa phát ra tiếng động lớn trên bàn ăn… Có thể thấy ăn uống có rất nhiều những quy tắc nên “chừng” ở đây không chỉ mỗi lượng thức ăn mà còn thể hiện cái chuẩn mực, việc thực hiện quy tắc. Đây là điều rất quan trọng vì người ta thường đánh giá người khác qua cách ăn uống, nói chuyện.

Xem thêm:  Cảm nghĩ về bài thơ “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh

Bên cạnh “Ăn có chừng” thì vui chơi cũng phải có “mực” nhất định. Vẫn biết rằng trong cuộc sống có những áp lực về công việc, học tập, gia đình mà chúng ta cần vui chơi, giải trí để xua tan những ưu phiền, lo âu. Tuy nhiên vui chơi cũng phải có chuẩn mực nhất định. Tất cả những cuộc vui chơi được xem là lành mạnh khi nó không ảnh hưởng đến sức khỏe, không trái với luân thường, đạo lý và trái pháp luật và hơn nữa là phải có điểm dừng, có thời gian cụ thể. Việc chọn thời điểm để kết thục cuộc chơi cũng thể hiện một phần bản chất con người. Vui chơi để giải trí chứ không phải lấy đi cả thời gian ngủ nghỉ chính vì thế chơi thâu đêm, suốt sáng là một điều không nên. Chơi có mực còn là vui chơi nhưng phù hợp với điều kiện kinh tế gia đình. Giới trẻ ngày nay thường đua đòi, a dua theo những trào lưu, trò chơi mà cần phải tiêu tốn rất nhiều tiền bạc. Hay trong quá trình giao thoa văn hóa Đông – Tây thì có rất nhiều trào lưu từ nước ngoài du nhập vào Việt Nam, thậm chí là biến đổi theo chiều hướng xấu trở thành mối nguy hại cho lớp trẻ nếu chúng ta bị dụ dỗ sa đà vào để hưởng thụ. Đứng trước những nguy cơ đó chúng ta cần phải có tri thức, tỉnh táo để phán đoán và học cách từ chối trước những lời mời gọi, dụ dỗ từ những người khác. Qua đó thể hiện lập trường riêng của bản thân, không để những điều này ảnh hưởng đến học tập và công việc thường ngày.

Xem thêm:  Phát biểu cảm nghĩ về dòng sông tuổi thơ quê hương em

Như vậy chúng ta thấy được những ý nghĩa nằm trong câu tục ngữ mà ông cha ta gửi gắm. Đó là một bài học về sự điều tiết giữa công việc, nhu cầu tất yếu và vui chơi giải trí của con người. Con người cần phải điều tiết, thực hiện có tiết độ cả về hoạt động thể xác lẫn tinh thần. “Ăn” với “chơi” đúng mực như một cách để thể hiện nhân cách, phẩm chất của chúng ta.

Mai Du