Đề bài: Phân tích bài thơ “Khi con tu hú”

Bài làm

Tố Hữu không chỉ là một nhà cách mạng tài ba mà còn là nhà thơ nổi tiếng. Các sáng tác của ông đều nêu cao tinh thần cách mạng quật cường và niềm tin vào Đảng cộng sản, vào Bác Hồ như tập thơ Việt Bắc, bài Từ ấy… Trong số những sáng tác về cách mạng, bài thơ “Khi con tu hú” là một tác phẩm nhẹ nhàng, bình dị nhưng lại có sức lan tỏa vô cùng lớn về khát khao được tự do, được cống hiến của người chiến sĩ cách mạng.

“Khi con tu hú” được sáng tác vào tháng 7 năm 1939 khi Tố Hữu đang bị giam cầm ở nhà tù Thừa Phủ-Huế. Giữa chốn ngục tù tối tăm và chật hẹp, tiếng tu hú như vang vỏng bên tai người chiến sĩ.

Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đương chín trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Tiếng tu hú mở ra không gian bao la rộng lớn của mùa hè. Nhà thơ không chọn tiếng  ve, tiếng cuốc để nói đến khoảng thời gian vào hạ mà lại chọn âm thanh da diết của loài tu hú. Tiếng chim gọi bầy, thiết tha như tiếng gọi của người chiến sĩ tới đồng đội, anh em. Chim tu hú báo hiệu một mùa hè đang đến, mãnh liệt và phóng khoáng. Trong gian ngục tù hôi hám, nhà thơ nhớ đến những hình ảnh thân thuộc của quê hương, nhớ những đồng lúa vàng ươm bát ngát, nhớ những vườn cây thơm đầy những trái. Ôi! Cảm giác nhớ nhung ấy làm sao ai có thể thấu hiểu? Trên những vòm cây um tùm lá, tiếng ve ồn ào và náo nhiệt. Ve khuấy động không gian mùa hè bằng những bản nhạc rộn ràng, inh ỏi. Tiếng ve cứ vang mãi, ngân mãi vào tận tâm hồn con người một cảm giác nôn nao. Âm thanh ấy gọi về một mùa bội thu. Xa xa là những cánh đồng ngô căng tròn nặng hạt. Người ta phơi, một sân đầy ắp màu vằng của những hạt ngô bụ bẫm. Cảm giác no ấm, đủ đầy làm sao.

Xem thêm:  Chứng minh câu tục ngữ: Đói cho sạch, rách cho thơm

phan tich bai tho khi con tu hu - Phân tích bài thơ Khi con tu hú

Phân tích bài thơ Khi con tu hú

Và rồi, trước không gian tuyệt vời của mùa hè với những hương vị quê hương thân thuộc, tầm mắt của người chiến sĩ cách mạng đã vượt ra khỏi song sắt chốn ngục tù để bay nhảy lên tận trời cao.

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào tầng không

Nhà thơ nhớ đến những hình ảnh ngày thơ bé vẫn cùng đám bạn nô đùa chạy nhảy trên đồng lúa với những chiếc diều giấy đầy sắc màu xinh đẹp. Chúng cứ chao liệng theo từng cơn gió, hòa vào sắc xanh của bầu trời cao chót vót. Dường như, ngục tù có thể nhốt được thể xác của người chiến sĩ nhưng không có cách nào để có thể nhốt được tâm hồn khát khao tự do của họ. Con diều sáo là hình ảnh tượng trưng cho ước muốn được bay cao, được thoát khỏi vòng vây của chốn ngục tù để vùng vẫy với đất trời, để cống hiến cho dân tộc.

Khát khao tự do ngày càng được đẩy lên cao khi mà biết bao hình ảnh thân thương của chốn quê nhà cứ hiện về.

Ta nghe hè dậy trong lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!

Ngột làm sao, chết uất thôi

Khi con tu hú ngoài trời cứ kêu

Mùa hè tràn về trong cảnh vật thiên nhiên và tràn về cả trong lòng người tù binh. Khi mà không gian bao la ngoài kia vẫn đang căng đầy sức sống và tràn ngập màu sắc, âm thanh thì người chiến sĩ lại phải thu mình tỏng một góc từ hôi hám, chật chội. Mùa hè đến mỗi lúc một gần càng thôi thúc người chiến sĩ muốn chạy thật nhanh ra ngoài để hòa mình vào thiên nhiên, để tận hưởng những sắc đẹp vô tận của đất trời. Nhà thơ không còn biết lắng nghe âm thanh và tưởng tưởng những khung cảnh quen thuộc của làng quê nữa mà muốn được ra ngoài, được tự do. Ước muốn ấy thúc giục ông phải “đập tan phòng”, đập tan song sắt của chốn ngục tù. Càng mong muốn được tự do, người chiến sĩ càng uất ức khi vẫn bị giam cầm. Mùa hè đẹp là vậy nhưng sao con người lại không được tận hưởng nó một cách trọn vẹn đến nỗi phải thốt lên “hè ôi”. Cụm từ như xoáy sâu vào tâm hồn người đọc một cảm xúc nghẹn ngào và đồng cảm. Nếu như mở đầu bài thơ, tiếng tu hú gọi mời mùa hè đến với biết bao niềm vui, hy vọng thì ở cuối bài, cũng là tiếng da diết của tu hú nhưng nó lại mang âm hưởng khác. Đó là sự uất ức, là nỗi căm hận của một tâm hồn phóng khoáng, yêu thiên nhiên nhưng lại bị giam cầm trong không gian chật hẹp, thiếu sự sống. Tiếng lòng của tù nhân là một sự ngột ngạt đến khó chịu.

Xem thêm:  Thuyết minh về hoa mai ngày tết lớp 8

Như vậy, chỉ với vài câu thơ ngắn ngủi nhưng Tố Hữu đã vẽ lên một bức tranh hè sinh động mỗi khi chim tu hú cất tiếng gọi bầy. Nhưng quan trọng hơn, trong khung cảnh mùa hè đầy màu sắc ấy, nổi bật hơn cả là tâm hồn yêu thiên nhiên và khát khao được tự do, được vùng vẫy và cống hiến hết mình cho đất nước của người chiến sĩ cách mạng. Một tâm hồn cao đẹp và đáng tự hào.

Seen