Đề bài: Phân tích bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu

Bài làm

Nhà thơ Tố Hữu đã sáng tác bài thơ Khi con tu hú vào tháng 7 năm 1939. Lúc này, tác giả đang trong bước đường hoạt động cách mạng đang bị địch bắt giam tại nhà lao Thừa Phủ – Huế. Bị giam trong 4 bức tường, nội dung bài thơ đã cho người đọc thấy rõ tâm trạng ngột ngạt của người cộng sản trẻ tuổi yêu đời. Bức xúc hơn nữa là khi nhà thơ hướng tâm hồn của mình đến với bầu trời tự do. Trong không gian tự do mà tác giả hướng đến ấy bỗng xuất hiện tiếng chim tu hú đang gọi bầy. Âm thanh của tiếng chim tu hú càng làm tăng thêm sự ngột ngạt, u uất. Chúng dồn nén lại và biến thành niềm khát vọng tự do cháy bỏng không thể nào kìm hãm:

Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!

Thông qua tựa đề Khi con tu hú, nhà thơ Tố Hữu muốn khẳng định đây chính là thứ âm thanh mở ra mạch cảm xúc cho bài thơ. Thứ âm thanh ấy khi đặt vào tâm cảnh của nhà thơ càng trở nên tha thiết và thôi thúc hướng đến tự do.

phan tich bai tho khi con tu hu - Phân tích bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu

Phân tích bài thơ Khi con tu hú

Cũng như bao nhiêu người chiến sĩ khác, nhà thơ Tố Hữu trong những năm tù đầy, bị tra tấn dã man nhưng không hề nản chí sờn lòng. Khi tham gia cách mạng, ông đã xác định:

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Quê hương của Tế Hanh lớp 8 hay nhất

Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu

Dấn thân vô là phải chịu tù đày

(Trăng trối)

Quay trở lại với câu thơ mở đầu Khi con tu hú gọi bầy, người đọc nhận thấy đây là thời điểm thiết tha và thiếu thốn. Tiếng tu hú gọi bầy như tiếng gọi trở về với bạn bè, với đồng đội. Nó làm tăng thêm nỗi cô đơn của nhà thơ giữa bốn bức tường lạnh lẽo. Khi Tố Hữu bị bắt cũng là lúc mà ông đang ở độ tuổi thanh xuân sôi sục và muốn đem tất cả nhiệt huyết để cống hiến cho cách mạng.

Từ tiếng chim tu hú gọi bầy đã làm thức dậy nỗi nhớ sâu xa trong lòng nhà thơ Tố Hữu. Giữa 4 bức tường giam ngục tù tăm tối, Tố Hữu đã huy động nhiều giác quan để hình dung, để tưởng tượng đồng quê thân thuộc ở bên ngoài:

Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Bức tranh mà Tố Hữu vẽ nên hoàn toàn nhớ vào nỗi nhớ da diết của ông. Ngoài kia đồng quê đang rộn rã tràn đầy sức sống với lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần. Dường như mọi sự vật đều đang có sự vận động để tiến dần đến sự hoàn thiện. Mùa hè đang đến rất gần với những cảnh vật, âm thanh, màu sắc, ánh nắng rất quen thuộc. Chắc hẳn, Tố Hữu phải là người tha thiết yêu cuộc sống, gắn bó máu thịt với quê hương nên ông mới có nỗi nhức nhối không nguôi như vậy.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Chiều tối của Hồ Chí Minh

Nhà thơ đã chắp cánh để cho trí tưởng tượng bay đến với bầu trời khoáng đạt:

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không…

Câu thơ có nhắc đến bầu trời xanh thân thiết của tuổi thơ cùng với hình ảnh con diều sáo rất thân thuộc. Trên bầu trời xanh cao rộng, hình ảnh con diều sáo lộn nhào như một nét chấm nhỏ nhoi thể hiện niềm khát vọng tự do của người chiến sĩ cách mạng bị giam cầm. Những nỗi niềm khát khao ấy đã bị dồn nén lại quá lâu và đây là lúc nó bắt đầu bùng cháy mãnh liệt:

Ta nghe hè dậy trong lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi

Ngột làm sao, chết uất thôi

Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu

Cái nhịp sống sôi động ngoài kia đã len lỏi vào trong ngõ ngách tăm tối của chốn ngục tù, len lỏi vào trong tâm hồn của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi khiến cho người chiến sĩ càng thêm ngột ngạt tới mức chỉ muốn đạp tan phòng.

Bài thơ được mở đầu và kết thúc đều bằng tiếng chim tu hú. Tiếng kêu ấy xuyên suốt cả 10 câu thơ, tạo nên sự khắc khoải và da diết. Tiếng kêu ấy làm cho tâm trạng nhà thơ thêm bực bội, ngột ngạt tới mức:

Ngột làm sao, chết uất thôi

Tiếng kêu ấy còn kêu hoài, kêu mãi không ngừng. Qua bài thơ Khi con tu hú, chúng ta thấy được nét đẹp trong tâm hồn người cộng sản trẻ tuổi. Thế giới nội tâm của người chiến sĩ thật phong phú. Ông rung động mãnh liệt với nhịp đập của cuộc sống, gắn bó tha thiết với ruộng đồng quê hương và luôn mang trong mình khao khát tự do cháy bỏng.

Xem thêm:  Hãy làm sáng tỏ về ý kiến cho rằng: Nước Đại Việt ta là áng văn tràn đầy niềm tự hào dân tộc

Thu Thủy

Topics #bài thơ Khi con tu hú #phân tích bài thơ #phân tích bài thơ Khi con tu hú #văn phân tích