Đề bài: Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

Bài làm

Bài thơ Mùa Xuân nho nhỏ là tác phẩm cuối cùng của nhà thơ Thanh Hải. Ông sáng tác nó vào tháng 11 năm 1980 khi đang nằm trên giường bệnh. Nội dung bài thơ diễn đạt cảm hứng đón nhận thanh sắc, đất trời mùa xuân cũng như những cảm nhận đầy tự hào về sự đi lên, phát triển của đất nước. Bên cạnh đó, bài thơ cũng thể hiện ước nguyện được dâng hiến cuộc đời mình cho đất nước của tác giả.

Mạch cảm xúc của bài thơ được bắt nguồn từ những xúc cảm trực tiếp trước vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế. Thông qua vẻ đẹp của quê hương, nhà thơ liên tưởng tới mùa xuân của đất nước. Từ đó, nhà thơ cũng đẩy mạnh cảm xúc của mình lên và thể hiện nó ra thành ước nguyện muốn hiến dâng. Đến cuối bài thơ, tác giả lại trở về với làn điệu dân ca quen thuộc của xứ Huế quê hương ông.

Bài thơ được mở đầu bằng bức tranh thiên nhiên mùa xuân xứ Huế đầy đẹp đẽ. Qua đây, nhà thơ cũng bộc lộ những cảm hứng say đắm:

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

phan tich bai tho mua xuan nho nho - Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ

Bức tranh mùa xuân quê hương qua vài nét phác họa đã hiện lên với một khoảng không gian khoáng đãng và đầy chất thơ. Bức tranh ấy đã được nhà thơ vẽ nên mới chiều dài của dòng sông, chiều cao của bầu trời và hơn hết nó còn có chiều sâu của cảm xúc. Những màu sắc trong tranh được pha trộn với nhau theo một cách đặc biệt. Ở đó có sắc tím biếc của một bông hoa, có màu xanh của nước sông. Với nghệ thuật đảo ngữ đưa từ mọc lên đầu câu cùng với việc sử dụng lượng từ một, nhà thơ đang muốn nhấn mạnh đến sự xuất hiện đột ngột, bất ngờ của một bông hoa và đồng thời cũng thể hiện sức sống mãnh liệt của nó. Hai sắc xanh và tím biếc hòa quyện vào với nhau đã gợi nên cảm giác dịu mát và hài hòa. Chưa dừng lại ở đó, bức tranh của mùa xuân còn được thể hiện cả ở âm thanh. Đó là tiếng hót lanh lảnh của loài chim chiền chiện:

Xem thêm:  Cảm nhận về bài thơ Đồng chí

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay hứng về

Từ thị giác, nhà thơ chuyển đổi sự cảm nhận sang thính giác. Sự chuyển đổi này đã thể hiện cảm xúc của tác giả một cách mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn. Nếu như Xuân Diệu muốn tắt nắng, buộc gió thì Thanh Hải cũng muốn dang rộng vòng tay, mở rộng tấm lòng để đón nhận mùa xuân. Tiếng chim vang trong không gian, chúng kết tinh lại thành những giọt long lanh và tính túy khiến cho nhà thơ muốn được đón lấy. Chỉ mấy câu thơ mở đầu nhà thơ không chỉ lột tả được vẻ đẹp thiên nhiên mà còn diễn tả được sự ngỡ ngàng cùng thái độ đón nhận đầy trân trọng của tác giả.

Từ những xúc cảm ban đầu về vẻ đẹp của thiên nhiên, nhà thơ bắt đầu thể hiện cảm nhận thật hơn về sức xuân qua khổ thơ thứ hai. Đó là mùa xuân nảy nở nơi những con người chiến đấu và lao động. Đó là những con người gắn liền với lịch sử của dân tộc. Cấu trúc sánh đôi cùng với điệp ngữ mùa xuân được lặp lại đã gợi ra hình ảnh về đoàn quân cầm súng và đoàn người ra đồng. Cùng với đó, tác giả sử dụng từ lộc để cho thấy sức xuân đang đâm trồi, nảy nở. Lộc ở đây là cành lá ngụy trang trên lưng người lính, cũng là những cây mạ non mà người ra đồng gieo xuống. Bằng cách dùng từ lộc để diễn tả mùa xuân nhà thơ đã cho thấy một sức xuân nảy nở mãnh liệt và qua đó cũng thể hiện sức xuân của con người. Người lính cầm súng truyền sức xuân cho cành lá ngụy trang trên lưng nảy lộc còn người ra đồng thì gieo mạ xuống đất như đang gieo mùa xuân cho đất nước:

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Những con người này đã mang mùa xuân, sức xuân ra đồng, ra chiến trường và mang cả mùa xuân về cho đất nước. Họ làm việc một cách khẩn trương:

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Tất cả như hối hả

Tất cả như xôn xao

Sự hối hả và xôn xao cho thấy con người đang rất hăng say xây dựng đất nước, cố gắng hết sức mình để cống hiến cho đất nước. Bên cạnh đó, từ xôn xao cũng diễn tả sự thay đổi, sự biến chuyển trong tâm hồn của con người. Ai ai cũng muốn đóng góp sức mình để tạo nên mùa xuân chúng của đất nước:

Đất nước bốn nghìn năm

Vất vả và gian lao

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước

Nhà thơ đã cảm nhận mùa xuân qua chiều dài bốn nghìn năm lịch sử. Đó là những năm tháng đầy vất vả, gian lao. Nhà thơ đã so sánh đất nước như những vì sao sáng lấp lánh trên bầu trời để cho thấy vẻ đẹp của đất nước vĩnh hằng như thiên nhiên vũ trụ. Đất nước giống như những bà mẹ tần tảo đã chịu nhiều vất vả nhưng vẫn kiêu hãnh và ngoan cường. Câu thơ giống như một lời khẳng định, một lời nhấn mạnh về sức sống mãnh liệt của đất nước. Trong đó cũng ẩn chứa một niềm tự hào của tác giả vào đất nước, vào tương lai của con người.

Hai khổ thơ tiếp theo bộc lộ rõ hơn cả chủ đề của bài thơ đồng thể thể được rõ nét ước nguyện của tác giả muốn hiến dâng tài sức của mình cho cuộc đời:

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến

Khổ thơ nhắc tới hình ảnh bông hoa, con chim là những tín hiệu của mùa xuân giống như nhà thơ đã dùng ở khổ thơ thứ nhất. Nếu đã là ước, người ta có thể ước rất nhiều điều lớn lao nhưng nhà thơ lại chỉ ước những điều hết sức đơn giản đó là được làm con chim hót gọi mùa xuân về, được làm bông hoa để tô thắm cho đời. Mặc dù nhà thơ chỉ ước muốn làm những vật nhỏ bé nhưng những vật nhỏ bé này lại có sức mạnh lớn và góp phần vào việc tạo nên mùa xuân. Không chỉ vậy, nhà thơ còn muốn làm một nốt trầm hòa vào trong bản hòa ca, một nốt trầm có ích cho cuộc đời. Mặc dù những gì nhà thơ ước muốn chỉ là những điều giản đơn nhưng nhà thơ đã cho thấy một tâm hồn lớn lao khi muốn hiến dâng mình cho Tổ quốc. Nhân vật trữ tình trong cảm hứng trữ tình bỗng biến thành mùa xuân nho nhỏ:

Xem thêm:  Thuyết minh về con chó lớp 9, bài văn mẫu thuyết minh về con vật em yêu thích

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc

Con người sống có ích chính là sống cống hiến. Nhà thơ đã thể hiện quan điểm đúng đắn về mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể, giữa con người và cuộc đơi. Tác giả không ồn ào mà chọn cho mình cách cống hiến lặng lẽ. Đến cuối bài thơ, tác giả mới nhắc đến bài ca xứ Huế. Rõ ràng cái chất Huế đã nằm sâu trong tiềm thức, trong tâm tư của tác giả:

Mùa xuân tôi xin hát

Khúc Nam ai, Nam Bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế

Những lời ca xứ Huế như vang vọng và gợi mở ra một cái tình nhỏ bé trong cái ngàn dặm rộng lớn. Bài thơ khép lại với tiếng phách giòn giã, tươi vui nhưng cũng mở ra một mùa xuân đầy rực rỡ. Thể thơ 5 chữ cùng với những nhạc điệu trong sáng đã giúp cho bài thơ trở nên giàu sức sống và lôi cuốn người đọc.

Thu Thủy

Topics #bài thơ Mùa xuân nho nhỏ #phân tích bài thơ #phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ #văn phân tích