Đề bài: Phân tích bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên

Bài làm

Tết đến là khoảng thời gian mà con người ai ai cũng háo hức. Ngoài đường phố nhộn nhịp những hàng quán, nhiều nhất vẫn là những hàng hoa. Ngày xưa người ta còn nhìn thấy hình ảnh ông đồ ngồi đầy đường bán chữ, người đến mua chữ cũng nhiều. Thế nhưng giờ đây chúng ta gần như không còn được nhìn thấy hình ảnh ấy nữa. Trong bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên, tác giả cũng nhắc đến hình ảnh ông đồ xưa với một sự hoài niệm, một sự nuối tiếc. Khi bài thơ ra đời, ông đồ đã trở thành cái di tích của một thời tàn. Khi ấy Nho học không còn thịnh hành, người ta không còn chơi chữ Nho nữa mà chạy theo chữ Pháp, chữ Tây.

Ở những câu thơ mở đầu của bài thơ, Vũ Đình Liên đã giới thiệu cho người đọc có thể hình dung ra những ngày xưa huy hoàng của ông đồ:

Bao nhiêu người thuê viết

Tấm tắc ngợi khen tài

Hoa tay thảo những nét

Như phượng múa rồng bay

phan tich bai tho ong do - Phân tích bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên

Phân tích bài thơ Ông đồ

Đọc qua thì có vẻ như lời khen hơi hào phóng nhưng nếu nghĩ kĩ ta thấy đó chỉ là lời khen của những người ngoài giới bút nghiên. Là người có chữ, đáng lý ra phải đi làm thầy dậy chữ, làm quan phục vụ đất nước nhưng ông đồ lại phải đi viết câu đối thuê. Điều này cho thấy bước thất thế của người theo nghiệp khoa bảng. Những người thi đỗ cao thì thành quan nghè, quan thám, đỗ thấp thì cũng phải là ông cử, ông chứ. Còn ông đồ đi bán chữ thì là chưa đỗ đạt gì, công chưa thành, danh chưa toại. Đối với kẻ nho gia, ngày tết ra ngồi vỉa hè mài mực, bán chữ có lẽ cũng là việc bất đắc dĩ. Thường người ta cho chữ chứ ai lại bán. Đến mức phải bán chữ thì đúng là cái cực của kẻ sĩ. Người dân thì vì không biết chữ hoặc biết võ vẽ nên khi thấy có người viết được thì lao đến khen vậy. Thế cho nên những lời khen ấy không mang lại vinh quang cho ông đồ, chỉ giúp an ủi ông phần nào khi rơi vào cái hồi vận mạt ấy. Qua lời giới thiệu của tác giả, ta thấy việc ông đồ ngồi bán chữ trên hè phố mỗi năm chỉ có 1 lần như hoa đào nở chứ đâu có nhiều nhặn gì. Khi người ta còn trọng thì ông vẫn còn đắt hàng và vẫn còn có thể tồn tại được. Thế nhưng cuộc đời không êm đẹp mãi vậy. Khi ý thích của con người thay đổi, thế hệ sau không còn quyến luyến cái thứ chữ tượng hình kia. Chẳng ai cần biết đến cái tài viết chân, thảo, triện, lệ của ông đồ nữa:

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Đập đá ở Côn Lôn lớp 8 hay ngắn gọn

Nhưng mỗi năm mỗi vắng

Người thuê viết nay đâu

Giấy đỏ buồn không thắm

Mực đọng trong nghiên sầu

Ông đồ vẫn ngồi đấy

Qua đường không ai hay

Lá vàng rơi trên giấy

Ngoài giời mưa bụi bay

Sau cái thời hoàng kim, ông đồ rơi vào tình cảnh của một nghệ sĩ hết công chúng. Hàng năm tết đến, ông vẫn ngồi đấy mà dường như người qua người lại không ai nhìn thấy ông cả. Nếu ông đồ là người đi buôn và chữ của ông là món hàng hóa thì ông đồ đã bị ế hàng. Thơ không chỉ miêu tả cảnh ông đồ thất thế mà còn bày tỏ nỗi lòng của tác giả. Chính vì thế mà giấy đỏ như nhạt đi và nghiên mực hóa sầu tủi, kết hợp với cảnh mưa phùn gió bấc càng khiến không khí trở nên u buồn hơn. Những năm ông đồ đắt khách nào ta có thấy mưa gió. Đến khi ông đồ thất thế, gió lại ào ào thổi, những chiếc lá vàng còn sót lại rơi rụng xuống mặt giấy và nó cứ nằm ở đấy mãi bởi vì giấy vẫn chưa được dùng đến thì người ta nhặt lá ra làm gì. Hình ảnh cái lá bất động cho ta hình dung ra hình ảnh ông đồ cũng đang ngồi bó gối bất động nhìn mưa bụi bay rồi cả cái tiêu điều của xã hội qua mắt của ông đồ nữa. Những câu thơ 5 chữ với nhịp điệu khơi gợi một nỗi buồn nhẹ mà thấm đã thể hiện rõ bước thất thế của ông đồ.

Xem thêm:  Phân tích nhan đề Hồn Trương Ba, da hàng thịt

Thời gian cứ thế thấm thoát trôi năm này qua năm khác. Nhà thơ đã để ra một khoảng trống về thời gian trước khi bước vào câu kết:

Năm nay đào lại nở

Không thấy ông đồ xưa

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ?

Đối chiếu với câu thơ mở đầu ta thấy quy luật cũ đã không còn đúng nữa. Đến thời điểm này ông đồ không còn kiên nhẫn được nữa. Không ai còn nhìn thấy bóng dáng ông đồ trong những ngày tết đến. Dù ông cố bám lấy xã hội hiện đại mà con người hiện đại cũng nhìn thấy được sự cố sức của ông nhưng họ cũng mặc nhiên nhìn ông chới với và không làm gì cả. Cho đến khi nhìn lại thì mới biết ông đã bị buông rơi tự bao giờ. Cái bóng dáng của ông đồ không phải bóng dáng của một người hay một nghề mà nó là bóng dáng của cả một thời đại. Hai câu thơ cuối đã bộc lộc rõ thái độ, tình cảm của một lớp người đối với những gì thuộc về dân tộc.

Bài thơ Ông đồ đã thể hiện một sự nuối tiếc của một thế hệ trước lịch sử của dân tộc. Có những nét văn hóa đáng lưu giữ nhưng thật tiếc là trước bước chuyển mình của thời cuộc chúng ta đã không làm được điều đó.

Thu Thủy

Bài viết liên quan

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Tự tình 2 của Hồ Xuân Hương
Topics #bài thơ Ông đồ #phân tích bài thơ #phân tích bài thơ Ông đồ #văn phân tích