Đề bài: Phân tích bài thơ “Qua đèo ngang” của bà Huyện Thanh Quan

Bài làm

Trong bài thơ “Tràng giang” của Huy Cận chúng ta đã bắt gặp hình ảnh của con người nhỏ bé đang đứng trước sự mênh mông, hịu quạnh của đất trời với một nỗi niềm nhớ nhung tới gia đình và quê hương da diết. Cũng trong mạch cảm xúc ấy, qua bài thơ “Qua đèo ngang”, bà Huyện Thanh Quạn cũng gợi lên trong lòng bạn đọc những cảm xúc man mác, đìu hiu với nỗi nhớ nhà, nhớ nước thiết tha.

Bài thơ được sáng tác khi nữ thi sĩ dừng chân ở Huế trên chuyến đi nhậm chức. Trước một khung cảnh hùng vĩ nhưng đượm buồn của thiên nhiên, nhà thơ đã không thể kiềm chế được cảm xúc của chính mình.

Bước tới đèo ngang bóng xế tà

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa

Khung cảnh của núi rừng hiện lên trong bài thơ là một buổi chiều tà. Chính thiên nhiên đã làm cho tâm hồn người thi sĩ dạt dào để vẽ nên những vẫn thơ thấm đượm tâm tư, tình cảm như vậy. Một không khí u buồn bao trùm lên toàn bộ khung cảnh với sự đìu hiu, man mác. Chiều tà là khoảng thời giant a được trở về quay quần bên gia đình nhưng cũng chính vì thế mà nó là khoảnh khắc buồn nhất đối với những người đang phải lang thang trên đường đời. Bao nỗi nhớ niềm thương cứ tự nhiên mà ùa về, chẳng cần phải mời, phải gọi. Giống như Nguyễn Du đã từng nói “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”. Tâm hồn người lữ khách làm cho buổi chiều thêm u khuất hay chính cảnh thanh vắng, nhạt nhòa của buổi chiều tà làm cho tâm hồn con người càng thêm trầm lặng, thiết tha? Núi rừng thiên nhiên vốn hùng vĩ nhưng trong thơ của bà Huyện Thanh Quan nó lại đìu hiu, tan tác đến vậy. Hoa, cỏ và đá chen lẫn vào nhau, nhạt nhòa, mong manh. Chỉ có cây cỏ và một mình người thi sĩ. Cảm giác cô đơn, lạc lõng đến nghẹn ngào.

Xem thêm:  Cảm nhận khi đọc bài Một món quà của lúa non: cốm (Thạch Lam)

phan tich bai tho qua deo ngang - Phân tích bài thơ Qua đèo ngang

Phân tích bài Qua đèo ngang

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà

Con người và sự sống xuất hiện nhưng sao nó mỏng manh, xơ xác đến vậy. Giữa  trùng trùng điệp điệp những dãy núi nơi đèo ngang, ta chỉ thấy lác đác một vài chú tiều phu đang đốn củi. Con người thật sự quá nhỏ bé trước thiên nhiên. Sự sống cũng vì thế mà mờ nhạt, quạnh hiu. Bên sông, người ta bắt gặp hình ảnh những ngôi nhà và chợ búa. Chợ vốn là biểu trưng cho sự ồn ào, náo nhiệt và đông đúc nhưng ở đây nó lại vắng lặng quá. Chỉ lác đác một vài ngôi nhà, con người thì ít ỏi. Dường như đó là sự khác thường với tính chất vốn có của chợ. Tác giả đã rất tài tình khi sử dụng biện pháp đâỏ ngữ ở hai câu thơ này. Hai từ láy “lác đác”, “lom khom” được đặt ở đầu câu để nhấn mạnh vẻ đìu hiu, mờ nhạt của con người, của sự sống trước núi rừng thiên nhiên rộng lớn.

Sang đến bốn câu thơ cuối của bài thơ “Qua đèo ngang”, tình cảm của con người được thể hiện rõ ràng và mãnh liệt.

Nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia

Trước cảnh vật u buồn, sầu não của thiên nhiên, những tiếng kêu của cuốc, của gia gia nghe sao thê lương đến vậy. Nó len lỏi vào không gian yên ắng để xé tan đi vẻ tĩnh lặng. Những tiếng kêu làm cho tâm hồn người thi sĩ càng thêm da diết. Bà nhớ về gia đình, nhớ quê hương. Điệp âm “con cuốc cuốc” và “cái gia gia” làm cho câu thơ như du dương, ngân dài mãi tạo nên một cảm giác thật não nề, ái oan. Người lữ khách nghe tiếng kêu da diết của những con vật bé nhỏ mà lòng buồn lạnh đến quạnh hiu. Giữa không gian đìu hiu ấy, tiếng kêu của con vật càng làm cho tâm hồn người thi sĩ thêm não nề, thê lương. Nhà thơ nhớ nhà, nhớ nước, thương cho đất nước vẫn đang chìm trong loạn lạc, lầm than. Nỗi lòng của bà xuyên thấu tận vào không gian, dai dẳng đến tái tê.

Xem thêm:  Hai bức tranh đời tương phản trong truyện ngắn Sống chết mặc bay của Phạm Duy Tốn

Dừng chân đứng lại trời noi nước

Một mảnh tình riêng ta với ta

Người lữ hành không thể cất bước đi tiếp, cảm xúc dâng trào khiến bà phải đứng lại để hòa mình vào thiên nhiên. Trời đất bao la chỉ có mình bà với cỏ cây, núi rừng. Một nỗi niềm cô đơn hiu quạnh đến đau lòng. Bà tự bộc bạch rồi lại tự mình cảm nhận, đắm say. Chỉ mình ta với ta, chẳng một ai thấu hiểu và có lẽ cũng chẳng ai có thể hiểu được. Nỗi buồn, cho đến lúc này đã đẩy lên cao độ, buồn thấu tận tâm can.

Với thể thơ thất ngôn bát cú và ngôn ngữ bình dị, qua bài “Qua đèo ngang”, bà Huyện Thanh Quan qua việc miêu tả không gian đìu hiu của núi rừng đã nói lên được tâm tư của chính mình. Một người phụ nữ với tình yêu quê hương, đất nước thiết tha.

Seen

Bài viết liên quan

Xem thêm:  Cảm nghĩ về bài Cảnh Khuya