Đề bài: Phân tích bài thơ Tự tình 2 của Hồ Xuân Hương

Bài làm

Trong số những nhà thơ nữ của Việt Nam, Hồ Xuân Hương là một nữ sĩ tài bà mà tên tuổi và tài năng của bà không ai có thể phủ nhận. Bà sống vào cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX và đã để lại cho đời nhiều bài thơ hay. Hồ Xuân Hương có một tập thơ lấy tên là Lưu Hương kí, ngoài ra bà còn để lại khoảng 50 bài thơ Nôm. Nội dung thơ của Hồ Xuân Hương thường đa nghĩa, có cả nghĩa thành lẫn nghĩa tục. Có một số bài thơ thì chứa đựng sự buồn tủi của chính tác giả nhưng đồng thời cũng thể hiện được sâu sắc thân phận của người phụ nữ trong xã hội cũ. Một trong những sáng tác có nội dung như vậy là bài thơ Tự tình 2 nằm trong chùm thơ Tự tình. Bài thơ đã phản ánh được đúng tâm tư tình cảm của Hồ Xuân Hương về chuyện tình duyên hẩm hiu của mình.

Trong bài thơ Tự tình 1, Hồ Xuân Hương đã chọn thời điểm đêm khuya, canh khuya để giãi bày tâm sự. Sang đến bài thơ Tự tình 2 này bà vẫn lựa chọn thời điểm là đêm khuya. Không rõ nhà thơ tỉnh dậy lúc canh khuya hay bà đã thao thức suốt cả đêm không ngủ nhưng dù là gì chúng ta cũng có thể nhận thấy rằng tác giả đang mang một tâm trạng ngổn ngang và phiền muộn. Cái tiếng trống văng vẳng từ một chòi canh xa đưa lại cứ như thúc giục thời gian trôi nhanh hơn mà thời gian trôi nhanh nghĩa là tuổi xuân của người con gái cũng qua nhanh:

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non

phan tich bai tho tu tinh 2 - Phân tích bài thơ Tự tình 2 của Hồ Xuân Hương

Phân tích bài thơ Tự tình 2

Người xưa thường dùng hãi chữ hồng nhan để chỉ người phụ nữ. Chữ trơ có nghĩa là lìa ra, là trơ ra, là chai đi chẳng còn cảm xúc gi nữa. Còn nước non thì là cả thế giới tự nhiên và xã hội. Trong bối cảnh đêm khuya, nhà thơ mang trong mình một tâm trạng đau buồn vì nhiều nỗi khiến cho nét mặt thành ra trơ đi trước cảnh vật, trước cuộc đời, không còn cảm giác gì nữa. Có thể thấy, nỗi đau của tác giả đã tăng lên tới đỉnh điểm. Ba tiếng cái hồng nhan làm cho giọng thơ trĩu xuống, làm nổi bật lên cái thân phận, cái duyên phận, duyên số hẩm hiu của người mang kiếp hồng gian. Tiếng trống dồn canh gợi lên cảm giác như thời gian đao lao đi vun vút, lướt qua số phận và thân xác của con người mà cụ thể ở đây chính là nhà thơ. Thuở còn trẻ, nhà thơ đã tự hào với vẻ ngoài vừa trắng lại vừa tròn, tự hào với phẩm hạnh tấm lòng son nhưng đúng là hồng nhan thì bạc mệnh, giờ đây tác giả lại phải nếm trải những đêm dài cay đắng. Có thể hiểu được qua những vần thơ của Hồ Xuân Hương, chính xã hội phong kiến cho phép người đàn ông có 5 thê 7 thiếp đã khiến cho phận hồng nhan trở nên xơ xác, khô héo.

Xem thêm:  Nghị luận về thói vô trách nhiệm hiện nay

Hai câu thơ tiếp theo là một tiếng thở dài ngao ngán của tác giả. Nhà thơ đã cố vùng vẫy để thoát ra khỏi nghịch cảnh nhưng chuyện đó đâu phải dễ dàng:

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn

Trong hai câu thơ này nhà thơ đã sử dụng nghệ thuật đối giữa chén rượu với vầng trăng, giữa hương đưa với bóng xế và giữa say lại tỉnh với khuyết chưa tròn. Nghệ thuật đối, hô ứng nhau đã làm nổi bật lên bi kịch về thân phận của người đàn bà dang dở và cô đơn. Nhà thơ muốn mượn chén rượu để khuây khỏa lòng mình nhưng tệ thay càng uống lại càng tình, say lại tỉnh, tỉnh rồi lại say. Cái vòng luẩn quẩn về duyên phận ấy chẳng phải mình Hồ Xuân Hương nếm trải mà gần như mọi phụ nữ thời ấy đều phải trải qua. Đó là những đêm dài thao thức đợi chờ mà tuổi đời thì ngày một bóng xế. Càng hi vọng bao nhiêu thì lại càng thất vọng bấy nhiêu. Đợi chờ mà chẳng biết khi nào vầng trăng mới tròn. Chẳng biết đến bao giờ hạnh phúc mới nằm trong tầm tay, mới được trọn vẹn và đủ đầy. Càng cô đơn, nhà thơ lại càng chờ mong và khao khát. Nhưng càng chờ mong, khao khát bao nhiêu thì lại càng đau buồn bấy nhiêu. Dường như đó là tấn bi kịch của những người đàn bà đã quá lứa lỡ thì như Hồ Xuân Hương.

Xem thêm:  Anh (chị) viết bài nghị luận bày tỏ ý kiến của mình về phương châm “Học đi đôi với hành”

Ở hai câu thơ tiếp theo, nhà thơ đã mượn cảnh để ngụ tình. Cảnh vật trong thơ được miêu tả một cách lạ lùng và mang một tâm trạng chán ngán:

Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đá mấy hòn

Ý thơ mang một cấu trúc tương phản đã làm nổi bật lên cái dữ dội, cái quyết liệt của sự phản kháng. Đám rêu vốn mềm yếu là vậy nhưng trong thơ Hồ Xuân Hương nó cũng có thể xiên ngang mặt đất được. Rồi chỉ có mấy hòn đá lác đác mà cũng có thể đâm toạc chân mây. Cách miêu tả của Hồ Xuân Hương cho thấy thiên nhiên có một sức mạnh không thể ngờ. Khi nó bị nén xuống quá lâu thì nó có thể bật lên vô cùng mạnh mẽ. Trong thơ Hồ Xuân Hương, thiên nhiên không chỉ mang màu sắc, đường nét, hình khối mà dường như nó còn có gương mặt, có thái độ, có hành động. Cuộc đời Hồ Xuân Hương đã phải trải qua nhiều bi kịch nhưng bà vẫn cô gắng gượng, vẫn luôn tỏ ra tự tin và yêu đời. Mặc dù nhà thơ có những phản ứng mạnh mẽ nhưng thực tại vẫn rất chua xót. Giữa bốn bề thiên nhiên bao la, mịt mùng, người phụ nữ như Hồ Xuân Hương lại càng cô đơn hơn bao giờ hết.

Dường như có bao nhiêu nỗi đau của nhân thế, người phụ nữ ấy đều đã phải gánh chịu. Nhà thơ cũng khao khát được sống trong niềm hạnh phúc trọn vẹn, khao khát được làm vợ, làm mẹ như mọi người phụ nữ khác. Nhưng phận làm lẽ, bà phải chịu cảnh thân đơn gối chiếc, thiếu thốn tình yêu thương, đã chỉ có một chút tình mà còn phải san sẻ với người khác khiến cho bà đêm càng khuya càng không thể nào chợp mắt, buồn tủi tới chán ngán:

Xem thêm:  Phân tích khổ 3 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng - Văn mẫu lớp 12

Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con

Xuân của thiên nhiên đất trời đi qua rồi sẽ quay lại nhưng tuổi xuân của con người thì không. Chữ ngán khiến cho người đọc cảm nhận được nỗi đau, nỗi buồn tủi của người đàn bà lỡ thì quá lứa. Thứ tình duyên ít ỏi bị xé ra thành nhiều mảnh khiến nó chỉ còn tí con con, nghe sao mà chua hát quá. Câu thơ giống như một tiếng than thân trách phận, một tiếng thở dài ngao ngán của người đàn bà xấu số.

Bài thơ Tự tình 2 là một lời tự than, tự thương xót cho duyên phận hẩm hiu của tác giả. Qua bài thơ, người đọc hiểu hơn về nỗi khổ của người phụ nữ xưa và thêm cảm thông cho thân phận của họ. Bài thơ không chỉ thể hiện được cảm xúc, nỗi đau trong lòng tác giả mà với việc lựa chọn từ ngữ, lựa chọn gieo vần, sử dụng nghệ thuật đảo ngữ,… Hồ Xuân Hương còn chứng tỏ được tài năng thơ phú thiên bẩm của mình.

Thu Thủy

Từ khóa tìm kiếm

Topics #bài thơ Tự tình 2 #phân tích bài thơ #phân tích bài thơ Tự tình 2 #văn phân tích