Đề bài: Phân tích bài thơ Tức cảnh Pác Bó của Hồ Chí Minh

Bài làm

Trong chặng đường cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã bôn ba nhiều nơi để tìm đường cứu nước. Đến năm 1941, Người trở về Việt Nam, bí mật chọn Pác Bó, Cao Bằng làm căn cứ địa cách mạng. Từ đó, hang Pác Bó trở thành nơi sống và hoạt động bí mật của Người. Vào tháng 2 năm 1941, Người đã sáng tác bài thơ Tức cảnh Pác Bó để ghi lại hoạt động phong phú, sôi nổi cùng với phong thái ung dung và tinh thần lạc quan của bản thân mình dù hoàn cảnh lúc này còn nhiều khó khăn, gian khổ. Bài thơ này được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật. Tuy bài thơ chỉ có 4 câu nhưng Bác lại nói lên được nhiều điều.

Mở đầu bài thơ là hình ảnh:

Sáng ra bờ suối tối vào hang

Qua câu thơ này chúng ta có thể hình dung ra cuộc sống của Bác trong những ngày đầu mới về nước. Bác phải sống và làm việc trong hang mà ta vẫn biết đó là nơi ẩm thấp và tăm tối nên rất dễ sinh bệnh. Không gian chật chội, thời gian cũng quanh đi quẩn lại sáng rồi tối, tối rồi lại sáng. Dường như cuộc sống của Bác quá đơn điệu khi ngày nào cũng chừng ấy công việc lặp đi lặp lại. Với một người yêu thiên nhiên, khao khát tự do như Bác thì người đọc những tưởng rằng cuộc sống này với Bác tù túng không khác gì ở trong ngục giam. Nhưng chúng ta đã nhầm bởi khi đọc những câu tiếp theo, ta thấy được một giọng thơ thoải mái, phơi phới. Thêm vào đó cách ngắt nhịp 4/3 đã tạo cho câu thơ hai vế sóng đôi sáng – tối, ra – vào thật nhịp nhàng. Cứ như vậy, cuộc sống này với Bác đã trở thành nền nếp, hòa điệu với nhịp sống của núi rừng. Chỉ với một câu thơ này thôi cũng đủ cho người đọc thấy một tinh thần làm thủ hoàn cảnh một cách chủ động và lạc quan của Người.

Xem thêm:  Phân tích khổ 3 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng - Văn mẫu lớp 12

phan tich bai tho tuc canh pac bo - Phân tích bài thơ Tức cảnh Pác Bó của Hồ Chí Minh

Phân tích bài thơ Tức cảnh Pác Bó

Tiếp nối mạch cảm xúc ban đầu, câu thơ thứ hai có thêm nét vui đùa: lương thực, thực phẩm ở nơi đây lúc nào cũng có thậm chí là tới mức dư thừa:

Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng

Con người ta khi sống trong hoàn cảnh khó khăn thì chỉ mong được ăn no đã là điều hạnh phúc rồi. Thế nên với câu thơ này, người đọc nhận thấy sự no đủ của Bác với cháo bẹ, rau măng lúc nào cũng có sẵn. Ẩn chứa phía sau câu thơ chính là nụ cười của một con người mà dù sống trong gian khổ thì Người vẫn lạc quan và yêu đời. Nếu đọc những vần thơ khác của Bác ta sẽ thấy ý tưởng này vẫn theo suốt trong con người Bác:

Khách đến thì mời ngô nếp nướng

Săn về thường chén thịt rừng quay

Non xanh nước biếc tha hồ dạo

Rượu ngọt chè tươi mặc sức say

(Cảnh rừng Việt Bắc – 1947)

Những từ ngữ sẵn sàng, tha hồ dạo, mặc sức say,… cho thấy sự sang trọng, hóm hỉnh và rất yêu đời. Bác đang sống và tận hưởng cuộc sống một cách đầy thi vị bởi vì Người cần gì đã có nấy, sống giao hòa với thiên nhiên. Hàng ngày, Người được làm việc bên bờ suối giữa khung cảnh thiên nhiên đẹp như tiên cảnh. Tối đến lại được trở về hàng để nghỉ ngơi, được lắng nghe tiếng suối chảy trong veo như tiếng hát. Ta còn mong gì hơn một cuộc sống thanh tao như vậy?

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương

Nếu như người xưa mong muốn sau khi công thành danh toại thì sẽ mai danh ẩn tích nơi núi rừng thì Bác của chúng ta lại sống và làm việc ngay giữa núi rừng:

Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng

Ở đây không phải những chiếc bàn đá được mài nhẵn nhụi mà là bàn đá tự nhiên, có chỗ nhấp nhô, chông chênh. Ở trên chiếc bàn đó, Người đã miệt mài dịch sử Đảng Liên Xô để cho các chiến sĩ của mình đọc được và có thể học theo đường lối cách mạng của Liên Xô. Công việc này có thể nói là vô cùng quan trọng. Không chỉ nói lên những khó khăn, thiếu thốn mà qua hình ảnh bàn đá chông chênh Người còn biểu lộ tinh thần phấn đấu hi sinh vì sự thắng lợi của cách mạng.

Qua hình ảnh cháo bẹ, rau măng, bàn đá chông chênh ta thấy được sự nghiệp cách mạng mà Người chèo lái quá đỗi gian nan. Bác đã hi sinh quá nhiều cho sự nghiệp chống giặc cứu nước. Người là lãnh tụ nhưng lãnh tụ cũng là người bình thường như bao người khác, cũng phải biết đói, biết rét nhưng Bác đã vượt qua tất cả mà không bao giờ ca thán lấy nửa lời. Ngược lại, càng trong sự khó khăn thì Người lại càng cho thấy sự lạc quan của mình. Câu kết bài đã nói lên điều đó:

Cuộc đời cách mạng thật là sang

Ở đây sang có nghĩa là sang trọng, là cao sang, cao quý. Được sống trong sự cao sang, hẳn con người phải hạnh phúc viên mãn lắm. Nhưng rõ ràng ở những câu thơ trên ta thấy cuộc sống trong hang tối với cháo bẹ, rau măng, với bàn làm việc còn chông chênh thì có gì để Bác nói là sang đây? Dường như với Bác, điều khiến cho Bác cảm thấy vui và hạnh phúc là vì sau 30 năm xa cách nay Người đã được trở về sống trong lòng đất nước, sống giữa thiên nhiên tươi đẹp của quê hương và được trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Nhà thơ Tố Hữu cùng từng tóm gọn 30 năm của Người bằng 2 câu thơ:

Xem thêm:  Kể lại một kỉ niệm sâu sắc về mẹ

Ba mươi năm ấy chân không mỏi

Mà đến bây giờ mới tới nơi

Một điều nữa khiến cho Người cảm thấy vui là vì Người tin tưởng rằng thời cơ giải phóng dân tộc đã tới gần. Chỉ cần niềm vui này thôi là cũng đủ để đánh bật những gian khổ trong sinh hoạt rồi. Cuộc đời được cống hiến cho cách mạng, đó chính là một cuộc đời sang.

Bài thơ Tức cảnh Pác Bó là một bài thơ hồn nhiên, giản dị nhưng cũng thật sâu sắc. Qua thơ của Bác, ta thấy được tâm hồn, cuộc đời và cách ứng xử của Bác. Nội dung của bài thơ đã cho người đọc thấy được những tháng ngày gian khổ của cách mạng Việt Nam mà Bác là người chèo lái. Bài thơ như một bài học về tinh thần lạc quan, biết sống và hướng về một lý tưởng cao đẹp.

Thu Thủy

Topics #bài thơ Tức cảnh Pác Bó #phân tích bài thơ #phân tích bài thơ Tức cảnh Pác Bó #văn phân tích