Đề bài: Phân tích Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật

Bài làm

Khi viết về người lính, mỗi một nghệ sĩ lại có những góc nhìn khác nhau nhưng nhìn chung họ vẫn luôn khai thác niềm vui, sự lạc quan của người lính đằng sau nỗi cực khổ mà người lính phải gánh chịu. Bài thơ về tiểu đội xe không kính của nhà thơ Phạm Tiến Duật cũng vậy. Ở đây, tác giả đặt mình vào vị trí của một anh lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn ác liệt. Dù phải trải qua nhiều khó khăn nhưng giọng thơ vẫn toát lên được sự vui tươi, hóm hỉnh, lạc quan của người lính.

Thời điểm Phạm Tiến Duật viết Bài thơ về tiểu đội xe không kính là khi cuộc chiến chống Mĩ đang diễn ra vô cùng ác liệt. Hàng ngày máy bay Mĩ trút hàng ngàn, hàng vạn tấn bom đạn cùng với hóa chất độc hại xuống con đường chiến lược mang tên đường mòn Hồ Chí Minh. Mĩ bắn phá ác liệt bao nhiêu thì quân và dân ta lại phải vùng lên mạnh mẽ bấy nhiều. Ngày nối ngày, những đoàn xe vận tải quân sự vẫn nối đuôi nhau tiến về phía trước, vì miền Nam ruột thịt. Điểm đặc biệt của đoàn xe ấy chính là xe không có kính.

phan tich bai tho ve tieu doi xe khong kinh - Phân tích Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật

Phân tích Bài thơ về tiểu đội xe không kính 

Hình ảnh chiếc xe không kính vượt qua bom đạn băng băng tiến về tiền phương là một hình ảnh độc đáo và ít có trong thi ca. Bây giờ, dường như chúng ta không thể nào tìm được một chiếc xe không kính chạy trên đường. Thật ra, tác giả cũng có lý giải rõ ở ngay những câu thơ đầu tiên rằng:

Xe không kính không phải vì xe không có kính

Bom giật bom rung kính vỡ mất rồi

Mặc dù câu thơ mang hơi hướng văn xuôi nhưng cấu trúc câu thơ dưới hình thức hỏi – đáp cùng với 3 chữ không đi liền nhau và hai nốt nhấn bom giật, bom rung khiến cho câu thơ trở nên thú vị. Sau khi lý giải về việc lý do mà xe không có kính, tác giả tiếp tục khắc họa hình ảnh người lính lái xe ngồi trong chiếc xe không kính đó. Tác giả không chỉ cụ thể người lính lái xe mà chỉ dùng hình ảnh hoán dụ: mắt, tóc, tim, mặt, nụ cười,… khiến cho hình ảnh người lính hiện lên rõ nét hơn, đặc biệt hơn. Giữa chiến trường ác liệt nhưng họ lại thể hiện một tư thế ung dung tuyệt đẹp:

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu - Văn mẫu lớp 12

Ung dung buồng lái ta ngồi

Nhìn đất nhìn trời nhìn thẳng

Câu thơ với từ nhìn lặp lại 3 lần khiến cho giọng điệu trở nên mạnh mẽ và đĩnh đạc. Khổ thơ tiếp theo, nhà thơ dành toàn bộ để nói về những điều mà người chiến sĩ nhìn thấy. Những hình ảnh xuất hiện cứ như một đoạn phim quay nhanh khiến độc giả thích thú:

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim

Như sa, như ùa vào buồng lái

Ở đây gió đã được nhân hóa và chuyển đổi cảm giác đầy ấn tượng. Những chiếc xe cứ chạy thâu đêm suốt sáng mà không có kính chắn nên mới làm cho mắt đắng như vậy. Con đường ở đây không đơn thuần là đường chiến lược mà nó còn là con đường chiến đấu vì chính nghĩa, vì lẽ sống, vì nền độc lập của nước nhà. Hai chữ nhìn thấy được lặp đi lặp lại nhiều lần cho thấy tốc độ phi thường của chiếc xe quân sự. Chạy dưới mặt đất mà như đang bay, đang lướt đi trong bom đạn.

Tiếp theo gió là bụi, chúng tượng trưng cho những gian khổ và thử thách mà người lính phải chịu đựng. Một tiếng ừ vang lên giống như một thách thức, một chấp nhận đầy chủ động của người lính trước khó khăn ấy:

Không có kính, ừ thì có bụi

Bụi phun tóc trắng như người già

Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Những người lính tóc xanh qua những dặm trường đã hóa thành tóc trắng vì bụi. Đây là một sự so sánh hóm hình và độc đáo. Dẫu vậy, họ vẫn lạc quan yêu đời và cùng cười haha khi nhìn vào gương mặt của đồng đội. Không phải chỉ có một chiếc xe không có kính với những một người lính lái xe phải chịu khổ mà là cả một đoàn, cả một tiểu đội xe không kính ai cũng đều như vậy. Sự lạc quan giúp cho họ trở nên ngang tàng hơn:

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu

Không có kính, ừ thì ướt áo

Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời

Chưa cần thay lái trăm cây số nữa

Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi

Khó khăn có nhưng người lính không hề nao núng, bánh xe vẫn không hề dừng lại. Sự lạc quan của người lính tiếp cho họ thêm nghị lực trên chặng đường phía trước. Trên chặng đường ấy có những cuộc trú quân giữa dừng, người lính gặp nhau giữa mưa gió, gian khổ, đạn bom, họ dành cho nhau những cái bắt tay với niềm vui gặp gỡ:

Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới

Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi

Những con người xa lạ mà giờ gặp nhau lại như anh em ruột thịt. Sau những giờ phút mắc võng dã chiến, nghỉ ngơi, ăn chung nhau một cái bát, một đôi đũa họ lại tiếp tục lên đường với sự lạc quan và hi vọng:

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

Võng mắc chông chênh đường xe chạy

Lại đi, lại đi, trời xanh thêm

Cái dữ dội và khốc liệt của chiến tranh đã được thể hiện rõ nét qua khổ thơ cuối bài với hình ảnh chiếc xe vận tải mang đầy thương tích. Trên con đường ác liệt ấy, xe còn tan nát vậy, nói gì đến người lính. Biết bao người chiến sĩ đã phải hi sinh. Chiếc xe cũng là một người chiến sĩ không kính, không đèn, không mui. Chiếc xe ấy ngoài thùng xe bị xước ra thì còn có một trái tim. Trái tim ấy thể hiện sức mạnh chiến đấu, ý chí kiên cường của người chiến sĩ lái xe trẻ vì sự nghiệp giải phóng miền Nam thân yêu:

Xem thêm:  Thuyết minh về cây phượng - Bài văn mẫu thuyết minh về cây phượng vĩ sân trường lớp 9

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim

Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật đã thể hiện rõ nét nỗi khổ của người lính, đồng thời thể hiện được khí thế chiến đấu mạnh mẽ của người lính. Bài thơ có hình tượng chiếc xe không kính li kì, độc đáo, thể hiện tư thế hiên ngang, quả cảm bất chấp mọi khó khăn, là một chứng tích tuyệt đẹp của hậu phương lớn đối với tiền tuyến lớn anh hùng.

Thu Thủy

Topics #Bài thơ về tiểu đội xe không kính #phân tích bài thơ #phân tích Bài thơ về tiểu đội xe không kính #văn phân tích