Đề bài: Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương

Bài làm

Trong lực lượng văn nghệ giải phóng miền Nam, nhà thơ Viễn Phương là một trong những cây bút xuất hiện khá sớm. Những vần thơ của Viễn Phương thường khá nhỏ nhẹ và giàu cảm xúc. Năm 1976, Viễn Phương đã có dịp cùng với đồng bào, chiến sĩ miền Nam ra thủ đô Hà Nội để thăm lăng Bác. Đây là lần đầu tiên mà nhà thơ được gặp Bác, được gần Bác nên cảm xúc vô cùng bồi hồi. Những rung động trong con tim ấy, nhà thơ đã bộc bạch nó ra thành những vần thơ mà sau đó những người đọc cũng cảm thấy vô cùng xúc động. Đó chính là những vần thơ trong bài thơ Viếng lăng Bác. Trong bài thơ này, Viễn Phương đã thể hiện một tấm lòng thành kính đối với Bác cùng với một niềm thương nhớ không nguôi về Người.

Những vần thơ được tác giả ghi lại đúng theo dòng cảm xúc và tâm trạng của tác giả từ lúc đặt chân tới lăng Bác. Đối với nhà thơ, Bác Hồ giống như vẫn còn đang sống nên lần này tác giả đến giống như là đến thăm hỏi sức khoẻ của Bác vậy. Nhà thơ có cảm giác như Bác có thể nhìn thấy hết bốn phía xung quanh vậy nên đi từ đằng xa nhà thơ đã giới thiệu:

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

phan tich bai tho vieng lang bac - Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương

Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác

Trong câu thơ có chất chứa một sự tự hào nhưng cũng phảng phất một nỗi đau. Nhà thơ tự hào vì được là một người con của miền Nam ra thăm lăng Bác lần này, người của vùng đất mà Bác đã nói rằng đó là máu thịt của Việt Nam. Còn nỗi đau ở đây là bởi trong ngày miền Nam được giải phóng, đất nước được thống nhất thì Bác lại không thể có mặt để cùng chung vui. Nỗi đau ấy không gì có thể bù đắp được. Nghĩ vậy nên giọng thơ của tác giả mới xót xa như vậy. Nhà thơ bước vào lăng Bác mà cảm nhận như đang bước vào một vùng quê với cảnh vật giản dị và thân quen:

Xem thêm:  Thuyết minh về dụng cụ học tập lớp 9 - Bài văn mẫu thuyết minh về cây bút chì, chiếc cặp sách

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng

Lăng Bác không được xây dựng một cách nguy nga tráng lệ mà được xây dựng một cách giản dị và quen thuộc với những hàng tre xanh bát ngát. Từ hình ảnh hàng tre xanh quen thuộc ấy nhà thơ đã khái quát lên thành hàng tre của Việt Nam, biểu tượng của dân tộc. Màu xanh gợi lên cho người đọc về một sức sống mãnh liệt. Hàng tre không còn là hàng tre thông thường nữa mà nó đã trở thành hình ảnh đại diện cho phẩm chất của con người Việt Nam đó là sự bất khuất, kiên cường, dẻo dai,… Cho dù có trải qua bão táp mưa sa thì cũng vẫn đứng thẳng hàng. Nhà thơ thật khéo léo khi chỉ ra dấu hiệu đầu tiên nơi Bác ở là một dấu hiệu Việt Nam bởi vì Bác chính là con người Việt Nam đẹp nhất, cao quý nhất.

Hoà vào dòng người đến thăm Bác mỗi ngày, nhà thơ vừa bước đi vừa nghĩ:

Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng

Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ

Câu trên nhà thơ nhắc đến Mặt Trời, đó là Mặt Trời của tạo hoá vẫn chiếu sáng hàng ngày. Còn Mặt Trời trong lăng thì chính là Bác. Mặt Trời vẫn là biểu tượng của sự sống, nhà thơ ví Bác như vầng thái dương cũng là hợp lý bởi vì Bác đã sưởi ấm cho dân tộc Việt Nam. Sự ra đi của Bác chính là một sự mất mát lớn đối với dân tộc Việt Nam. Nhớ Bác, ngày ngày người dân Việt Nam vẫn tới đây dâng hương:

Xem thêm:  Cảm nhận của em về nhân vật Vũ Nương

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân

Vẫn là nhịp thơ chầm chậm như nhịp bước chân của đoàn người vào lăng viếng Bác. Đây không phải là một cuộc tưởng niệm bình thường mà nó còn là sự ca ngợi vinh quang. Những tràng hoa được dâng lên Bác mỗi ngày chính là kết bằng hàng triệu tấm lòng để dâng lên bảy mươi chín mùa xuân.

Giây phút bước vào trong lăng Bác là một giây phút vô cùng xúc động:

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

Không riêng gì nhà thơ mà có lẽ tất cả mọi người dân Việt Nam đều không muốn chấp nhận rằng Bác đã ra đi mãi mãi. Thế nên nhà thơ mới viết rằng Bác chỉ như là đang ngủ. Đó là một giấc ngủ bình yên bởi vì giờ đây nước nhà đã thống nhất, Người không còn điều gì phải lo lắng nữa. Bác nằm ngủ giữa một vùng ánh sáng mà tác giả đã ví đó như vầng trăng. Lúc còn sống Bác đã xem trăng như là tri kỉ của mình. Giờ đây Người lại được yên nghỉ bên cạnh vầng trăng. Thật bình yên biết bao. Thế nhưng dù không muốn thì chúng ta cũng phải thừa nhận rằng Bác đã vĩnh viễn ra đi:

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim

Sự ra đi của Bác là không gì có thể bù đắp được. Nghĩ đến sự thật ấy, nó khiến cho con người ta cảm thấy đau nhói. Một tiếng nhói của tác giả thôi mà gợi lên biết bao nhiêu nỗi đau đớn xót xa.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng - Văn mẫu lớp 12

Trước khi chia tay Bác, nhà thơ cảm thấy vô cùng lưu luyến:

Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Trong câu thơ có chứa đựng sự tiếc nuối, nghẹn ngào và xót xa. Nhà thơ đang khóc thay cho những người dân miền Nam khác. Đó là nỗi đau xót chung của toàn dân tộc. Những cảm xúc ấy khiến cho nhà thơ bật lên những ước vọng giản đơn:

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác

Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây

Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

Điệp ngữ muốn làm khiến cho nhịp thơ nghe có vẻ dồn dập hơn. Nhà thơ muốn hoá thân thành những sự vật vô cùng bình dị để được ở bên Bác mỗi ngày. Điều đó cho thấy tình yêu, lòng thành kính của nhà thơ dành cho Bác.

Hẳn nhiều người dân đã thuộc lòng từng câu, từng chữ trong bài thơ này. Nhạc sĩ Hoàng Hiệp cũng đã phổ nhạc cho bài thơ khiến cho bài thơ đến gần với công chúng hơn. Bài thơ Viếng lăng Bác đã thể hiện được một tình cảm sâu đậm của nhà thơ dành cho Bác, nói lên được tiếng nói của người dân Việt Nam đối với Bác Hồ kính yêu.

Thu Thủy

Topics #bài thơ Viếng lăng Bác #phân tích bài thơ #phân tích bài thơ Viếng lăng Bác #văn phân tích